"Myj opryskiwacz unikniesz kłopotów"

"Nowoczesna Uprawa" Nr 4/2008

Dr Marek Wachowiak Instytut Ochrony Roślin w Poznaniu

Używanie zanieczyszczonego opryskiwacza do różnorodnych zabiegów niesie ryzyko niewłaściwego ich działania, a nawet uszkodzenia chronionych upraw. Można temu zapobiec, myjąc opryskiwacz.

Opryskiwacze stosowane do ochrony roślin i dolistnego nawożenia narażone są na działanie bardzo wielu środków chemicznych. Część z tych związków wykazuje silne właściwości korozyjne w stosunku do materiałów, z których zbudowane są opryskiwacze. Dlatego nigdy nie wolno pozostawiać nieumytego opryskiwacza czy aparatu z niewykorzystaną cieczą użytkową. Pozostawione przez dłuższy czas środki ochrony roślin i nawozy działają niekorzystnie na materiały, z których zbudowany jest opryskiwacz. Poza tym ulegając rozwarstwieniu, tworzą trudne do usunięcia osady w różnych punktach układu przewodzenia cieczy.

Nie ma jednej recepty

W związku z bardzo dużą różnorodnością podzespołów używanych do produkcji opryskiwaczy wykorzystywanych w rolnictwie, nie można precyzyjnie określić wszystkich czynności obsługowych dla tak różnych konstrukcji.

Podstawą takich czynności powinna być zawsze fabryczna instrukcja obsługi. Zawiera ona zazwyczaj najważniejsze zalecenia dotyczące eksploatacji danego aparatu i utrzymania go w prawidłowym stanie technicznym. Niemniej istnieją ogólnie obowiązujące zasady postępowania z opryskiwaczem po pracy. Po zakończeniu każdego cyklu zabiegów (stosowanie tego samego dnia tych samych środków ochrony roślin) należy z opryskiwacza usunąć resztki cieczy użytkowej. W zależności od sytuacji można tego dokonać np. poprzez dolanie do zbiornika opryskiwacza wody (10-30% objętości zbiornika) i rozproszenie cieczy z większą prędkością roboczą na uprzednio opryskiwanej plantacji. Najlepiej czynność taką powtórzyć trzykrotnie. Gwarantuje to w pełni oczyszczenie całego układu przewodzenia cieczy. Można też wszystkie czynności związane z myciem aparatu wykonywać na własnym, nieużytkowanym rolniczo terenie, z dala od ujęć wody pitnej, studzienek kanalizacyjnych i miejsc, na których mogą przebywać zwierzęta domowe. Najlepsze do tego celu są specjalne stanowiska typu Biobed. Usuwa się wówczas resztki cieczy użytkowej oraz nagromadzony osad z dna zbiornika i filtrów, odkręcając zawór spustowy zbiornika, a także demontując filtry i rozpylacze. Po przepłukaniu zbiornika i elementów filtrów należy zamknąć zawór spustowy i częściowo napełnić zbiornik wodą. Po uruchomieniu pompy uzyskuje się możliwość przepłukania całego układu przewodzenia cieczy, otwierając kolejno dopływ do poszczególnych sekcji belki polowej ze zdemontowanymi rozpylaczami. Po tej czynności montuje się wyczyszczone rozpylacze i poprzez ponowne uruchomienie pompy sprawdza się szczelność całego układu. Środki do mycia opryskiwaczy powinno się stosować w miejscu wyznaczonym do mycia sprzętu ochrony roślin w następujący sposób:

  • napełnić wodą zbiornik opryskiwacza do 15% objętości;
  • odmierzyć lub odważyć odpowiednią do tej objętości wody ilość środka do mycia opryskiwacza i wstępnie wymieszać w osobnym naczyniu z niewielką ilością wody;
  • przy włączonym mieszadle i zamkniętym dopływie do rozpylaczy wlać przygotowany wstępnie środek myjący do zbiornika opryskiwacza;
  • pozostawić środek myjący w cyrkulacji układu opryskiwacza przez co najmniej 10 minut;
  • podczas mycia opryskiwacza po zakończeniu sezonu zabiegów lub przy bardzo silnie zabrudzonym zbiorniku pozostawić ciecz myjącą na ok. 8 godzin z wyłączonym napędem opryskiwacza;
  • usunąć ciecz myjącą ze zbiornika i całego układu cieczowego opryskiwacza;
  • przepłukać opryskiwacz czystą wodą.

Umyć opryskiwacz z zewnątrz

Po zakończonym dniu pracy należy oczyścić wodą i szczotką cały opryskiwacz z zewnątrz, a także poszczególne jego podzespoły mające kontakt ze środkami chemicznymi. Przydatne do tego celu są wysokociśnieniowe myjki. Są to napędzane elektrycznie pompy podłączone do instalacji wodociągowej, wytwarzające ciśnienie w zakresie 60-120 bar (1 bar = 1 atm = 0,1 Mpa). Są one też wyposażone w specjalną lancę opryskową i obrotowe szczotki myjące. Poza tym zużywają bardzo małe ilości wody, a silny strumień z takich urządzeń umożliwia usunięcie wszelkich zanieczyszczeń. Należy jednak zwracać uwagę na właściwe ich użycie. Zbyt bliskie utrzymywanie lancy myjącej może usunąć nietrwale związane z podłożem powłoki malarskie, a także prowadzić do erozji ścian zbiornika czy powierzchni innych elementów wykonanych z tworzywa.

Mycie opryskiwacza pozwoli uniknąć przykrych niespodzianek przy wykonywaniu kolejnych zabiegów ochronnych.
Zdjęcie: Panek

Są środki do mycia opryskiwaczy
Na szczególną uwagę zasługują specjalne środki do mycia opryskiwaczy. Mają one na celu, oprócz pomocy w usuwaniu brudu i zanieczyszczeń, umożliwić neutralizację resztek środków ochrony roślin i nawozów ze zbiornika oraz instalacji przewodzącej ciecz użytkową. Ma to szczególne znaczenie po stosowaniu środków chwastobójczych, takich jak: Glean 75 DF oraz preparatów zawierających MCPA, a także 2,4-D. Część produkowanych środków do mycia opryskiwaczy oparta jest na związkach chloru (Radix, Chlorynka), a niektóre jak Agroclean, Pest-Aut czy Czysty opryskiwacz – na związkach fosforu, co oprócz właściwości myjących i neutralizujących zapewnia również pewną konserwację elementów metalowych opryskiwacza pozbawionych ochrony malarskiej.